De aanpak van fileleed kan goedkoper. 'Overheid, kijk eens wat beter naar de markt', zegt verkeersexpert Daan van Egeraat. Bij de 'eerste onomkeerbare stap' die minister Eurlings van Verkeer rond kilometerbeprijzen gaat zetten, kan hij meer met de markt optrekken dan hij nu doet. 'Het Rijk laat kansen liggen. Verbijsterend', zegt Daan van Egeraat, programmacoördinator bij het onderzoeksinstituut Transumo, gericht op duurzame mobiliteit. Bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen werken daarin samen. Eurlings' uitgangspunten bij invoering van de eerste fase van rekeningrijden luiden: het moet eerlijk voor de automobilist en goedkoop worden ingevoerd en het maatschappelijk draagvlak voor de kilometerheffing mag niet worden verspeeld. 'Die fase hoeft niet zoveel te kosten', zegt Van Egeraat.

Politiek en overheid beginnen al meer oog te krijgen voor beloningsystemen bij de aanpak van de fileproblematiek. 'Het besef begint langzaam door te sijpelen.' Zoals rond de proef met spitsmijden bij Zoetermeer. De helft van de deelnemers aan de proef bleek de spits te mijden, al voor euro 3 per dag. Maar eventuele proeven met belonen kosten het Rijk, en dus de belastingbetaler, veel geld, voor kastjes in de auto's en voor de beloning, zoals een vermindering op de wegenbelasting. 'Eurlings zou meer oog moeten hebben voor proeven met kilometerverzekeren, hier en in het buitenland', zegt Van Egeraat. Zijn eigen bureau Stok gaat met Transumo zes schadeverzekeraars (60% vande markt) en drie universiteiten nu in Nederland een proef doen met 'kilometerverzekeren'. Wat is kilometerverzekeren? 'Het gaat ook over belonen', zegt Van Egeraat.

De verzekeraars laten bij een groep jongeren een kastje in hun auto monteren dat communiceert met een satelliet. Dat kastje registreert het rijgedrag en biedt de jongeren de kans hun premie met de helft te verlagen tot euro 400 per jaar. Gemeten wordt hoeveel de jongere rijdt, waar, wanneer - 's nachts is gevaarlijker - en de rijstijl - met een g-krachtsensor. De verzekeraar geeft dus een bonus op rijgedrag. 'De proef wordt nu voorbereid, medio volgend jaar liggen de meetresultaten op tafel.' 'Een heel stuk van de variabilisering die Verkeer en Waterstaat wil bereiken met rekeningrijden, realiseer je met kilometerverzekeren. De aanpak betaalt zichzelf. De bonus en een deel van de kosten voor de kastjes komen voort uit de lagere schadekosten. De overheid kan aanhaken', zegt Van Egeraat. Het project heeft een comité van aanbeveling met kamerleden van de VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. 'Maar het ministerie heeft er geen oog voor. Doordat de aanpak door de disciplines op het ministerie heenloopt, zoals veiligheid, doorstroming, duurzaamheid. Het ministerie zwijgt in alle talen.' (Financieel Dagblad 19 november 2007)